Met behulp van AI gemaaktInhoudelijk gecontroleerd onder redactionele verantwoordelijkheid van mr. J.M.E. Hamming. Uitleg over het EU-kenmerk.Het korte antwoord
Moet voor een gedekte zaak een gerechtelijke of administratieve procedure worden gevoerd, dan mag u in beginsel zelf een advocaat of andere bevoegde rechtshulpverlener kiezen. Een vergelijkbaar keuzerecht speelt wanneer een belangenconflict ontstaat. De verzekeraar mag wel verlangen dat u de zaak eerst meldt en dat de opdracht via de verzekeraar loopt.
Dat laatste wordt geregeld vergeten. Wie alvast zelf een advocaat opdracht geeft en pas daarna om vergoeding vraagt, kan tegenover een gesloten deur komen te staan. Vraag dus eerst: is deze zaak gedekt, is een procedure aan de orde, mag ik mijn eigen advocaat kiezen en welk kostenmaximum geldt?
Waarom bestaat vrije advocaatkeuze?
Rechtsbijstandverzekeraars behandelen veel zaken met juristen en advocaten uit hun eigen organisatie. Zodra een procedure moet worden gevoerd, moet de verzekerde echter iemand kunnen kiezen in wie hij vertrouwen heeft. Dit keuzerecht volgt uit artikel 201 van de Europese Solvency II-richtlijn en is in Nederland verwerkt in de regels voor rechtsbijstandverzekeringen.
Lees artikel 201 van Richtlijn 2009/138/EG op EUR-Lex.
Ook wanneer een advocaat niet verplicht is
De vrije keuze is niet beperkt tot procedures waarin u wettelijk verplicht bent een advocaat te gebruiken. Het Hof van Justitie heeft het begrip procedure ruim uitgelegd. Ook een procedure waarin u zelf zou mogen optreden, kan dus onder het keuzerecht vallen. De verzekeraar kan voor een zelfgekozen externe rechtshulpverlener wel een ander kostenmaximum hanteren dan voor behandeling door de eigen organisatie.
Betekent dit dat u vanaf dag één vrij kunt kiezen?
Nee, zo eenvoudig ligt het niet. Een eerste advies, correspondentie of onderhandeling is niet zonder meer een gerechtelijke of administratieve procedure. Over de precieze grens wordt nog steeds geprocedeerd. Het gerechtshof 's-Hertogenbosch stelde daarover op 10 juni 2025 prejudiciële vragen aan de Hoge Raad. Daardoor is het extra belangrijk om bij een zaak die nog niet in een procedure zit geen te stellige conclusie te trekken.
de aangehaalde uitspraak.
Wat betekent dit bij een aankoopprobleem?
Bij een geschil over een verborgen gebrek begint de zaak meestal met onderzoek, een aansprakelijkstelling en overleg over herstel of schadevergoeding. De rechtsbijstandverzekeraar kan die fase met een eigen jurist behandelen. Wordt een procedure nodig, bijvoorbeeld omdat de verkoper aansprakelijkheid afwijst en partijen er niet uitkomen, dan komt de vrije advocaatkeuze nadrukkelijk in beeld.
Bent u verkoper en wordt u aansprakelijk gesteld? Dan geldt hetzelfde uitgangspunt. Meld de claim direct en stuur niet alleen de brief van de koper mee, maar ook de koopakte, vragenlijst, verkoopinformatie en uw reactie. Een tijdig dekkingsverzoek voorkomt discussie als later een procedure nodig blijkt.
Mag de verzekeraar voorwaarden stellen?
Ja. In de polis kunnen onder meer een kostenmaximum, een eigen bijdrage en redelijke afspraken over de opdracht staan. Die voorwaarden mogen het Europese keuzerecht niet feitelijk uithollen. Vraag daarom vóór inschakeling om:
- een schriftelijke dekkingsbevestiging;
- bevestiging dat vrije advocaatkeuze geldt;
- het maximale bedrag voor externe kosten;
- de eventuele eigen bijdrage;
- de wijze waarop de advocaat opdracht krijgt en declareert;
- de vraag welke kosten vooraf moeten worden goedgekeurd.
Een belangenconflict
Het kan gebeuren dat twee verzekerden met tegengestelde belangen bij dezelfde uitvoerder zijn verzekerd. De verzekeraar moet dan voorkomen dat dezelfde organisatie beide partijen zonder passende waarborgen bijstaat. Vraag in zo'n situatie direct welke keuzemogelijkheden en vergoeding uw polis biedt.
Wat betekent dit voor u als koper?
Bent u voor het aankoopgeschil verzekerd, vraag dan schriftelijk om dekking en leg uit waarom een gerechtelijke of administratieve procedure aan de orde kan zijn. Controleer de polisvoorwaarden voordat u zelf kosten maakt.
Wat betekent dit voor u als verkoper?
Ook een aangesproken verkoper kan rechtsbijstanddekking hebben en onder omstandigheden een advocaat mogen kiezen. Meld de aanspraak onmiddellijk, stuur de aansprakelijkstelling mee en vraag bij een afwijzing naar de geschillenregeling.
Wat kunt u nu doen?
- Controleer uw polisblad en de module voor wonen of onroerende zaken.
- Meld de zaak via het officiële kanaal van uw verzekeraar.
- Vraag schriftelijk of de zaak gedekt is.
- Vraag of een procedure wordt voorzien en of vrije advocaatkeuze geldt.
- Vraag naar kostenmaximum, eigen bijdrage en opdrachtvoorwaarden.
- Geef pas daarna een externe advocaat definitief opdracht, tenzij spoed een andere aanpak vereist.
Ga naar uw rechtsbijstandverzekeraar
Niet eens met de verzekeraar? Denk aan de geschillenregeling
Wijst de rechtshulpverlener een zaak af omdat hij geen redelijke kans op succes ziet, wil hij de behandeling om die reden stoppen of bent u het oneens over de juridische aanpak? Dan kunt u volgens de polisvoorwaarden doorgaans een beroep doen op de geschillenregeling. Een externe, onafhankelijke advocaat beoordeelt dan het meningsverschil op basis van het dossier. Het oordeel is in de regel bindend voor de rechtshulpverlener en de verzekerde.
Een zuiver dekkingsgeschil is iets anders. Zegt de verzekeraar bijvoorbeeld dat de gebeurtenis buiten de verzekerde module valt of al vóór de ingangsdatum was te voorzien, dan is de geschillenregeling meestal niet van toepassing. Vraag dan om een schriftelijke motivering, gebruik de interne klachtenprocedure en overweeg daarna Kifid of de rechter.
De onafhankelijke advocaat krijgt veelal alleen de stukken en standpunten die partijen voor de beoordeling aanleveren. Een compleet en overzichtelijk dossier is daarom essentieel. Neem daarin ten minste de polisvoorwaarden, de dekkingsbeslissing, een tijdlijn, de relevante correspondentie, koopstukken, rapporten en een heldere formulering van het meningsverschil op.
Afhankelijk van de polis mag u zelf een beoordelend advocaat voorstellen of kiest u die samen met de rechtshulpverlener. Om iedere schijn van lokale betrokkenheid te vermijden kan een advocaat buiten het gebied van de zaak passend zijn. U houdt echter de keuzevrijheid die uw polis u geeft. De beoordelend advocaat kan de zaak na zijn bindende advies doorgaans niet zelf verder behandelen.
Zoek een advocaat voor een second opinion Uitleg van Kifid
Veelgestelde vragen
Mag ik direct zelf een advocaat inschakelen?
Meld de zaak eerst en vraag om schriftelijke toestemming en de voorwaarden. Zonder overleg loopt u het risico dat de verzekeraar de kosten niet vergoedt.
Geldt het recht bij iedere juridische vraag?
Nee. Het geldt in ieder geval bij een gerechtelijke of administratieve procedure in een gedekte zaak en in bepaalde situaties van een belangenconflict. De grens bij buitengerechtelijke werkzaamheden is niet in alle gevallen uitgekristalliseerd.
Kan mijn verzekeraar mijn advocaat weigeren?
Een weigering kan niet willekeurig zijn. Wel kan de verzekeraar controleren of de gekozen rechtshulpverlener bevoegd is, of de zaak onder de dekking valt en welke polisvoorwaarden gelden.